En toen kwam … Corona

Zaterdag 15 februari 2020. Ongeveer een maand voor we geconfronteerd werden met de eerste ‘lockdown’ werd er op het nieuw aangekochte perceel aan de Spichtenberg te Nukerke (Maarkedal) een bos aangeplant. De voormalige eigenaar had via een kapmachtiging alle bomen verwijderd. De plantgaten werden op voorhand geboord door LAVA, de terreinploeg van Natuurpunt. Waarvoor veel dank! Ludo, Andy, Jan en Simon (de kersverse conservator van het erkend natuurreservaat ‘Bosheide’) plantten samen meer dan 500 boompjes aan: 225 zomereiken, 225 beuken en meer dan 50 haagbeuken. Inheems bosplantsoen van topkwaliteit. Hiermee willen we het voormalige bos in al zijn glorie herstellen. Binnen enkele jaren zal het resultaat reeds te zien zijn!

Jan, Andy en Simon aan het werk – Foto: Ludo Bauwens
Jan in volle actie – Foto: Ludo Bauwens

Vrijdag 12 april 2020 ging Simon (conservator) langs om de evolutie te bekijken. Ongeveer twee maanden na de aanplant was de typische voorjaarsflora reeds duidelijk aanwezig. Bosanemoon, wilde hyacint en slanke sleutelbloem bloeiden volop naast en tussen elkaar. Dit doet het beste hopen voor de toekomst. We zijn tevreden met het resultaat!

Voorjaarsbloeiers in vol ornaat – Foto: Simon Feys.

Vrijdag 13 maart 2020. Tijdens de ‘lockdown’ werden door de regering Wilmès strenge maatregelen ingevoerd om de verspreiding van het coronavirus , dat de hele wereld in de ban hield, in te dijken. Uiteraard hadden die maatregelen ook invloed op de activiteiten van Natuurpunt Vlaamse Ardennen en van de werkgroep rond de Maarkebeekvallei. Zo goed als alle groepsactiviteiten (wandelingen, ledenvergadering, spaghetti-avond, e.a.) werden geannuleerd. Ook de beheerwerken en beheerwandelingen in groep werden afgelast. Niettemin werden op regelmatige basis de noodzakelijke werkzaamheden uitgevoerd met 1 of maximum 2 leden. Op die manier werden de natuurreservaten in de Maarkebeekvallei verder beheerd zoals voorzien in het beheerplan. Oprechte dank voor de beheerwerken die Ludo – dikwijls alleen – uitvoerde tijdens de crisismaanden.

We bevinden ons momenteel midden in de tweede ‘lockdown’ ’n de situatie ten velde is nog niets veranderd. Het is hoopvol afwachten op betere tijden.

De voltallige werkgroep rond de Maarkebeekvallei wenst jullie allen een hoopvol, voorspoedig en gezond 2021. We hopen jullie dit voorjaar of tijdens de zomer terug te mogen ontmoeten tijdens onze activiteiten. Hopelijk kunnen we dan samen weer op stap in onze prachtige natuurgebieden.

Heel veel groeten en hopelijk tot binnenkort!

Johan, namens de werkgroep rond de Maarkebeekvallei.

Nieuwjaarswandeling in Volkegem

Zaterdag 11 januari 2020 zette de werkgroep rond de Maarkebeekvallei het nieuwe jaar goed in met een nieuwjaarswandeling in Volkegem.

Volkegembos.

Ter hoogte van Volkegem, een deelgemeente van Oudenaarde, kochten Natuurpunt en de stad Oudenaarde gronden aan waarvan de leemlaag is afgegraven voor de baksteenindustrie. In 2002 startte de aanleg van een nieuw bos, deels via aanplant, deels via spontane bosontwikkeling. Paarden en runderen zorgen voor een ‘vertraging’ van de bosomvorming om een afwisseling tussen open en gesloten bos te bereiken. Het is de bedoeling om een grotendeels nieuw bos van ongeveer 55 ha te realiseren.

JCO_8325Heel recent werd een bufferbekken aangelegd. De vertraagde afvoer zorgt er voor dat het buffervolume langzaam vol loopt en slechts een kleine hoeveelheid (over langere tijd) afgevoerd wordt naar de riolering of waterloop.

JCO_8319

JCO_8321

DSC01741

Het deel in het zuiden is nog maar net afgegraven. Een paar dagen voor de wandeling werd een veeraster geplaatst. Dit deel werd met de kraan ingericht voor natuurontwikkeling. Ik ben benieuwd hoe dit deel zich verder zal ontwikkelen.
Het lijkt me bijzonder interessant om dit verder op te volgen.

JCO_8328

DSC01745

JCO_8333

Bij wijlen werd gekozen voor een avontuurlijk parcours…

JCO_8340

JCO_8342

JCO_8344

Maar met de hulp van een paar sterke mannen en vrouwen geraakte iedereen veilig en wel beneden.

JCO_8354

Foto’s Johan Cosijn en Ludo Bauwens

We zetten onze weg verder door het reeds mooi ontwikkelde en gevarieerde bos. De wandeling eindigde bij Mady en Angelo, waar ons een warme ontvangst wachtte met lekkere wafels en toespijs, koffie en cava. Ondanks de koude wind heerste er een  gezellige sfeer in de tuin. De vuurkorf en de muziek zorgden voor de nodige warmte. We hebben er alvast van genoten! Bedankt iedereen voor de mooie start van 2020!

Hartelijke groeten en tot binnenkort,

Johan, namens de werkgroep rond de Maarkebeekvallei

Verwijderen palen en prikkeldraad in de Schamperij

Zaterdag 28 december werd er een laatste beheerwerkdag voor 2019 georganiseerd in de Maarkebeekvallei. Gezien de bosrand die op 14 februari 2015 werd aangeplant in de Schamperij mooi uitgegroeid is en een natuurlijke afscherming vormt werden de betonpalen en prikkeldraad verwijderd.

Georges en Johan begonnen met het verwijderen van de prikkeldraad langs de oever van de Maarkebeek. Zoals steeds tijdens beheerwerken werd er ook nu tijd vrij gemaakt voor natuurstudie en natuurbeleving.

IMG_1622 Judasoor op dood hout van vlier

Ludo, Angelo en Andy startten intussen met het verwijderen van de prikkeldraad tussen de betonpalen langs de losweg. Nadien kregen ze versterking van Georges en Johan.

IMG_1641

Tussendoor werd ook de doorgang voor voetgangers en mountainbikers hersteld.

IMG_1638

Foto’s: Johan Cosijn

Tijdens de picknick had iedereen wel voor een verrassing gezorgd. Cava met sleedoornlikeur, hartige groentesoep, chocoladewafels, koekjes met gekonfijt fruit, rozijnenkoeken,… Voor elk wat wils dus. Meer dan voldoende om het werkjaar waardig af te sluiten.

Volgend jaar vliegen we er opnieuw in!

Johan, namens de werkgroep rond de Maarkebeekvallei.

 

Populieren en winterlindes in de Maarkebeekvallei

Zaterdag 7 december 2019 waren Ludo, Andy, Georges en Johan present om populieren en winterlindes aan te planten in de Maarkebeekvallei.

Tijdens de weken ervoor had Ludo met bosmaaier en tractor met klepelmaaier paadjes en plantplekken gemaaid in het Eeckhoutbos, Klein Eeckhout en de Schamperij zodat het aanplanten van de bomen vlot kon verlopen. Een oprechte ‘dikke merci’ hiervoor Ludo!

IMG_1218

Het landschap in de Vlaamse Ardennen is al eeuwen lang een combinatie van natuur en cultuur. Oude populierenvariëteiten passen volledig in die context.  Wat de oude populierenvariëteiten onderscheidt van andere (meer recente) variëteiten is hun diep gegroefde schors en sierlijk gebogen stammen. Ook groeien ze trager, waardoor ze soms een erg hoge leeftijd kunnen bereiken. In een aantal West-Europese regio’s, waaronder ook de Vlaamse Ardennen, werden ze op korte termijn alomtegenwoordig in het landschap. Door hun karakteristieke vorm waren ze landschapsbepalend. Hierdoor vielen ze ook in de smaak bij impressionistische schilders uit de 19de eeuw, zoals Vincent van Gogh. In onze regio zien we ze terug in de schilderijen van Valerius De Saedeleer.

De oude populierenvariëteiten werden aangeplant in bossen, in dreven, langs waterlopen, als afscheiding langs landbouwpercelen, op dijken en langs forten of andere vestigingen. Ze kwamen voor als opgaande bomen of als knotbomen. Een deel van dit natuurlijk onroerend erfgoed bleef bewaard en kan je nu nog in het landschap aantreffen.

In het erkenningsdossier van de Maarkebeekvallei (E-072) werd in ‘4.3 Visie inwendig beheer’ volgende beheermaatregel voorzien:
‘Herstel van Valerius De Saedeleerlandschap’. In die zone zijn momenteel nog enkele populierenrijen te vinden. Indien hier populieren gekapt worden zullen wij heraanplanten met oude populierenvariëteiten zoals Marilandica en Serotina.

Veel landschapsbepalende oude populieren werden echter in de laatste decennia geveld en niet meer heraangeplant, en dat is jammer. Ze hebben immers een cultuurhistorische en landschappelijke waarde, maar zijn bovendien ook ecologisch erg interessant. De hoge biodiversiteit die er mee geassocieerd is, is gelijkaardig aan die van onze inheemse populieren en als pionierssoort bereiken ze al op relatief korte termijn (maar trager dan de meest recente populierenklonen) een aanzienlijke omvang.

Binnen het project ‘Populier van Hier’ wil BOS + de (her)aanplant van deze oude populierenvariëteiten stimuleren. Zij hebben hiervoor de keuze tussen Serotina, Marilandica, blauwe van Eksaarde en zwarte populier. Daarom wou de werkgroep rond de Maarkebeekvallei deelnemen aan deze éénmalige actie in de Vlaamse Ardennen. De oude populieren-variëteiten werden, inclusief palen en boomband om deze te verstevigen, geleverd door BOS+. Voor de aanplanting zorgden we zelf.

IMG_1419

IMG_1320

IMG_1432

De dag nadien werden de winterlindes (Tilia cordata) voorzien van wildbescherming. Ludo en Johan klaarden samen deze klus.

IMG_1465

Foto’s: Johan Cosijn

De biodiversiteit in de Maarkebeekvaallei is er weer op vooruitgegaan.

Johan, namens de werkgroep rond de Maarkebeekvallei

 

 

Teunisbloempijlstaart: een soort in opmars! Ook in de Maarkebeekvallei.

Tijdens de beheerwerkdag van 13 juli in de Schamperij werden de boompjes en struiken die op 24 november 2018 werden aangeplant tijdens de ‘Dag van de Natuur’ vrijgesteld. Na de kaalkap van de populieren kwam er plots heel veel licht op de ‘kale’ bodem terecht. De ideale omstandigheden voor de ontwikkeling van de kruidlaag.

JCO_5744

Eerst viel vooral de massale bloei van dagkoekoeksbloem op. Daarna kregen kleefkruid, brandnetel en gewone bereklauw de bovenhand. Voornamelijk kleefkruid en brandnetel hadden het jonge plantsoen ingepalmd en hadden ze als het ware overgroeid met een versterkte burcht. Het was voor de werkgroep een hele karwei om ieder boompje of struik terug te vinden en voldoende ruimte vrij te stellen rondom het plantsoen. Maar moeilijk gaat ook, zeker voor de mannen van de Maarkebeekvallei. Niemand liet zich kennen en samen gingen we de strijd aan tegen de kruidlaag. Langzaam maar zeker vonden we onder en tussen de wilde planten de bomen van het bos terug.

dav

dav

JCO_5748

Tijdens het vrijstellen zagen we opeens een mooie grote rups op een basterdwederik. Het zag er op het eerste zicht geen alledaagse rups uit. De eerste indruk was dat het een rups van een pijlstaart betrof, maar de typische ‘pijlstaart’ ontbrak. Bijgevolg werden er foto’s genomen. Na enig opzoekingswerk thuis kwam ik al snel uit bij ‘teunisbloempijlstaart’. Absoluut geen dagelijkse waarneming en een Europees beschermde soort. Een hele waarneming dus. Het was ook voor mij de eerste waarneming van deze soort in onze regio.

IMG_9304

Zeer opvallend bij de rups is dat hij geen pijlstaart heeft, maar in plaats daarvan een geel ‘oog’ op de achterzijde van het lichaam. De teunisbloempijlstaart is een zeer zeldzame soort die tot 1996 slechts enkele malen in Nederland was gevonden. De laatste jaren zijn er meer waarnemingen van deze soort, vooral uit Limburg. Er is 1 generatie per jaar. De vlinder vliegt in mei en juni. De rups leeft van juni tot september op wilgenroosje, teunisbloem, bastaardwederik en kattenstaart. Hij is te vinden op open plekken in vochtige bossen, bosranden en op warme open plaatsen. De soort is een Europees beschermde soort (Habitatrichtlijn).

IMG_9310

In 2019 lijkt deze nachtvlinder helemaal doorgebroken. Opvallend is dat de teunisbloempijlstaart niet alleen in natuurgebieden (bij bosranden, kapvlakten, etc.) voorkomt, maar ook tuinen kiest als leefgebied. De eerste weken van juli werden tientallen meldingen van rupsen die in tuinen werden aangetroffen ingevoerd in waarnemingen.be. Een soort die duidelijk in opmars is. Onder invloed van het veranderend klimaat?

Johan

Zomerse BBQ

Zaterdag 28 augustus 2019 waren voor onze 8ste zomerse BBQ we te gast in de prachtige tuin van Claire en Michel in Heurne. Tijdens het aperitief genoten we van het zomerweer in de rustige omgeving van de tuin van onze gastvrouw en gastheer. Alvast een goed begin.

JCO_7674

Nadien verhuisden we naar het terras waar een heerlijke BBQ op ons wachtte. Mario, Angelo en Claire zetten hun best beentje voor en zorgden er voor dat het vlees perfect gebakken op ons bord terecht kwam. Michel nam zijn rol als sommelier met glans waar.

JCO_7705

JCO_7715

JCO_7720

Na de maaltijd en het overheerlijke dessert zorgde de feestverlichting en de muziek voor de gepaste sfeer om tot in de vroege uurtjes te genieten van elkaars gezelschap, bij te praten, terug te blikken op de activiteiten en verwezenlijkingen van het voorbije jaar en plannen te smeden voor het komende jaar.

JCO_7734

Foto’s: Johan Cosijn

Bedankt Michel en Claire, het feestcomité en alle aanwezigen om er opnieuw een onvergetelijke dag van te maken.

Johan, namens de werkgroep ronde Maarkebeekvallei.

Kerkuil zit in de lift, steenuil doet het minder goed

Het ziet er naar uit dat 2019 een goed jaar wordt voor de kerkuil. Er waren grote nesten van 5 en 6 jongen. Mogelijks is dat een gevolg van de droge zomer waar muizen naar hartenlust konden kweken. Er was tevens een groot aanbod van nootjes bij beuk en eik: veel eten in de bossen.

Op 27 mei werden in Maarkedal 23 jonge kerkuilen geringd op 5 verschillende locaties. Vier nesten van 5 jongen en één nest van 3. Het record van vorig jaar werd gebroken. Een waar succes!

DSC_5419

Vijf jonge kerkuilen op een rij: van klein naar groot

De resultaten voor de steenuil waren minder rooskleurig. Op 12 juni werden slechts 3 jongen geringd en een volwassen vrouwtje. Het voedselaanbod is anders en er lopen steeds minder koeien in de wei. Mogelijks moet hier de oorzaak gezocht worden.

JCO_5905

Een volwassen vrouwtje 

JCO_5882

Een jonge steenuil werd net geringd en kijkt nog wat onwennig 

Foto’s: Johan Cosijn

Eind augustus, begin september voeren we een tweede controle uit in de nestkasten waar een succesvol broedsel heeft plaats gevonden. Hopelijk kan het aantal jongen nog wat stijgen. We houden jullie op de hoogte!

Johan, namens de Werkgroep rond de Maarkebeekvallei

 

Spaghettiavond groot succes!

Zaterdagavond 15 juni 2019 was zaal de Kroon te Horebeke te klein!
Ruim 220 Natuurpuntleden en sympathisanten kwamen er spaghetti eten ten voordele van de natuurgebieden van afdeling Vlaamse Ardennen.
Een team van15 Natuurpuntvrijwilligers gaven het beste van zichzelf en zorgden voor een vlotte bediening.
Het mooie weer en de gezellige sfeer deden de rest.
De volle zaal en de steun van verschillende sponsors zorgden voor een recordopbrengst van 4200 euro.
Dit bedrag zal besteed worden aan de verdere uitbouw en beheer van de natuurgebieden in de Maarkebeekvallei, het Burreken en het Paddenbroek.
We willen dan ook iedereen van harte bedanken die bijgedragen heeft tot het welslagen van deze activiteit. En niet in het minst het team van vrijwilligers!
Natuurpunt Vlaamse Ardennen wenst iedereen te bedanken voor deze gulle bijdrage.
Iedereen is van harte welkom om de resultaten van het natuurbeheer in de Vlaamse Ardennen met eigen ogen te komen ontdekken in de natuurgebieden.
Meer info op: http://www.natuurpunt.be

Geniet van een welverdiende zomervakantie.

Zomerse groeten,

Johan

IMG_9058

De vlotte bediening aan het buffet

JCO_2364

De volle zaal geniet van een lekkere spaghetti in een gezellige sfeer

JCO_2369

Dankzij het goede weer kon er buiten ook genoten worden van de heerlijke spaghetti

Foto’s: Johan Cosijn

Tempus fugit!

De tijd vliegt!

Beste natuurvrienden,

eind deze week is het al begin juni. De tijd vliegt voorbij en dat verbetert blijkbaar niet met ouder worden. Wie in april de typische voojaarsbloeiers in onze bossen gemist heeft zal moeten wachten tot volgend jaar.

DSC_3212 Wilde hyacint bloeide dit voorjaar massaal in het Eeckhoutbos – Foto: Johan Cosijn

De voorjaarsbloeiers in onze Vlaamse Ardennenbossen hebben plaats gemaakt voor andere soorten.

Schamperij - fluitenkruid en dagkoekoeksbloem   Fluitekruid en dagkoekoeksbloem kleuren het recent aangeplante bos in de Schamperij

Foto: Johan Cosijn 

Verder komen er ook volgende soorten voor.

Daslook

Daslook

Dotterbloem

Dotterbloem

Dagkoekoeksbloem

Dagkoekoeksbloem

Donkere ooievaarsbek

Donkere ooievaarsbek

Foto’s: Johan Cosijn

Geniet tijdens een wandeling in de Vlaamse Ardennen met volle teugen van al dit moois, want voor je het weet is het weer voorbij 😉 Geniet van het moment!

Zonnige groeten en tot binnenkort!

Johan